- Szczegóły
-
Nadrzędna kategoria: Podatki
-
Kategoria: Zasady Ogólne
-
Utworzono: wtorek, 21, lipiec 2009 08:38
-
Opublikowano: wtorek, 21, lipiec 2009 08:32
-
Joanna Barczak
-
Odsłony: 1083
Zarówno przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jak i ustawy zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, umożliwiają rozliczanie straty poniesionej w roku podatkowym w najbliższych, kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych.
Rozliczanie straty u osób fizycznych
Regulacje dotyczące rozliczania strat przez podatników opodatkowanych podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawarte są w art. 9 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.). Pojęcie straty definiuje art. 9 ust. 2 tej ustawy. W myśl tego przepisu w sytuacji, gdy koszty uzyskania przychodów osiągniętych danego źródła przekraczają sumą przychodów - różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Z przepisów art. 9 ust. 3 wynika, że o wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym, że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty. Strata z danego źródła przychodu obniża dochód uzyskany z tego samego źródła.
Wyłączenia
Przepis ten nie ma zastosowania do strat z odpłatnego zbycia rzeczy i praw majątkowych, których mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wyłączenie dotyczy odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawa wieczystego użytkowania gruntów oraz innych rzeczy - jeśli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Przepis art. 9 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma również zastosowania do strat ze źródeł przychodów, z których dochody są wolne od podatku dochodowego.
Działy specjalne produkcji rolnej
Przepisy dotyczące rozliczania start, zawarte we wspomnianym wyżej art. 9 ust. 3 powołanej ustawy mają zastosowanie do straty z działów specjalnych produkcji rolnej, jeśli dochód z działów specjalnych produkcji rolnej ustalany jest na podstawie ksiąg.
Nowe regulacje (obowiązujące od 01.01.2004 roku)
Z nowej regulacji prawnej, która weszła w życie z początkiem 2004 roku wynika, że przepis art. 9 ust. 3 ma zastosowanie do strat z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobność prawną, papierów wartościowych w tym z odpłatnego zbycia pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka) i odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających, oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.
Ryczałt ewidencjonowany
Wyżej wymienione przepisy regulujące rozliczanie strat stosuje się odpowiednio, gdy w okresie, o którym mowa w tym przepisie, podatnik jest opodatkowany na zasadach określonych w rozdziale 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. W tym przypadku obniża się przychód, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Odliczanie strat przez wspólników spółek osobowych
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodu z udziału w spółce niebędącej osobą prawną u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku oraz łączy z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali podatkowej. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału są równe. Zasady ustalania straty są analogiczne do zasad ustalania przychodu.
Wspólnicy spółki osobowej mogą zatem odliczyć poniesioną wcześniej stratę z udziału w spółce cywilnej w kolejnych pięciu latach podatkowych, z zastrzeżeniem, ze wysokość obniżenia dochodu w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty.
Rozliczanie straty u osób prawnych i organizacji nieposiadających osobowości prawnej
Kwestie dotyczące rozliczania strat podatników podatku dochodowego od osób prawnych uregulowane są w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 645 z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty. W określonych przypadkach (o których mowa w art. 21 i 22) przedmiotem opodatkowania jest przychód. W myśl art. 7 ust. 2 dochodem jest (z określonymi zastrzeżeniami wynikającymi z art. 10 i 11) nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą.
Z przepisu art. 7 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawych wynika, że o wysokość straty, o której mowa w ust. 2, poniesionej w roku podatkowym można obniżyć dochód w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym, że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty.
Wyłączenia
Przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania nie uwzględnia się między innymi strat przedsiębiorców przekształcanych, łączonych, przejmowanych lub dzielonych - w razie przekształcenia formy prawnej, łączenia lub podziału przedsiębiorców, z wyjątkiem przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową (art. 7 ust. 3). Należy zwrócić uwagę, iż z początkiem 2004 roku zmodyfikowano jeden z przepisów, z którego wynika, że przy ustalaniu wspomnianego dochodu nie uwzględnia się również strat przedsiębiorstw państwowych przejmowanych lub nabywanych na podstawie przepisów o komercjalizacji i prywatyzacji.
Wyłączenia – z kosztów uzyskania przychodów
(dotyczy osób fizycznych i osób prawnych)
Należy zauważyć, że zarówno ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 23 ust. 1) jak i ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 16 ust. 1) wymienia przypadki, kiedy wydatki poniesione przez podatnika nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów. Wśród nich znajdują się również straty poniesione w majątku podatnika. Zgodnie z powyższymi regulacjami nie stanowią kosztów uzyskania przychodów:
➢ straty w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych,
➢ straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności,
➢ straty powstałe w wyniku nadmiernych ubytków lub zawinionych niedoborów wyrobów akcyzowych oraz podatku akcyzowego od tych ubytków lub niedoborów,
➢ straty powstałe w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym,
➢ straty (koszty) powstałe w wyniku utraty dokonanych przedpłat (zaliczek, zadatków) w związku z niewykonaniem umowy.
Jeżeli podatnik poniesie stratę w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych prawnych, do kosztów uzyskania przychodów może zaliczyć jedynie tę część, która wcześniej nie została wpisana w te koszty poprzez odpisy amortyzacyjne.
Do kosztów uzyskania przychodów nie mogą zostać zaliczone straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności. Regulacja ta ma zastosowanie jedynie do środków trwałych.
Kosztów uzyskania przychodów nie stanowią straty powstałe w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym. Podatnik może zaliczyć do kosztów powstałe we wspomniany sposób straty tylko wtedy, jeśli zawrze dobrowolne ubezpieczenie auto-casco (AC). Należy przy tym zauważyć, że również remonty samochodów inne niż powypadkowe mogą zostać zaliczone do kosztów, o ile tylko samochody zaliczone są do środków trwałych podatnika albo jeżeli podatnik jest zobowiązany do poniesienia kosztów w ramach umowy leasingu bądź najmu. Ponadto w przypadku straty samochodu do kosztów uzyskania przychodów może być zaliczona ta część straty, która wcześniej nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi.
Jeżeli strata poniesiona przez podatnika może zostać uznana za koszt uzyskania przychodu, zalicza się ją do kosztów w miesiącu jej powstania.
Najczęściej popełnianie błędy przy rozliczaniu strat
1. zawyżanie kosztów uzyskania przychodów w szczególności:
➢ nieprawidłowe ustalanie odpisów amortyzacyjnych,
➢ zaliczanie do kosztów uzyskania przychodów nakładów mających związek z działalnością inwestycyjną
2. nieprawidłowe odliczanie strat z lat ubiegłych, tj.
➢ odliczanie strat z innych źródeł niż powstały,
➢ rozliczanie całej straty lub więcej niż 50% straty w danym roku podatkowym,
➢ odliczanie straty z działalności gospodarczej od dochodu małżonka.
