Kto może zawiesić działalność gospodarczą

Przepisy nowelizacji ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowią, że przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 do 24 miesięcy. Prawo do zawieszenia działalności gospodarczej przysługuje każdemu rodzajowi przedsiębiorcy, tj.: osobom fizycznym, osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym niebędącym osobą prawną - wykonującym we własnym imieniu działalność gospodarczą.

Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółek cywilnych,  w ich przypadku zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest skuteczne pod warunkiem złożenia stosownych wniosków przez wszystkich wspólników.  Kolejnym warunkiem zawieszenia działalności  jest niezatrudnianie pracowników zatrudnionych na podstawie stosunku pracy i umów cywilnoprawnych 

Biorąc pod uwagę założenia instytucji zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej zatrudnienie takich osób stanowi przeszkodę do zawieszenia wykonywania działalności. W okresie zawieszenia wykonywania działalności przedsiębiorca nie powinien zatrudniać żadnych osób, z którymi wiążą się obowiązki rozliczania składek ZUS, czy odprowadzania zaliczek na podatek.

Zatrudnianie takich osób świadczy o wykonywaniu działalności gospodarczej.

Wniosek formalnym warunkiem zawieszenia

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej następuje na pisemny wniosek przedsiębiorcy złożony do gminy albo do sądu rejestrowego.

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej następuje od dnia złożenia wniosku o zawieszenie i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu działalności gospodarczej. Oba te wnioski są zwolnione z opłat.

Niezłożenie wniosku o wznowienie działalności gospodarczej przed upływem 24 miesięcy spowoduje wykreślenie definitywne przedsiębiorcy z urzędu. Wcześniej gmina ma obowiązek wystosować pisemne wezwanie do wznowienia działalności, w którym wyznaczy dodatkowy trzydziestodniowy termin. Sąd rejestrowy wszczyna zaś postępowanie, w którym wyznacza dodatkowy 7-dniowy termin.

Mimo zróżnicowania sytuacji prawnej przedsiębiorców w tym zakresie, w praktyce każdy sam powinien zadbać o doręczenie informacji o zawieszeniu działalności do innych organów (ZUS, urząd skarbowy).

Zakaz osiągania bieżących przychodów

W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać z niej bieżących przychodów.

Ma natomiast prawo lub obowiązek:

1) wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

2) przyjmować należności lub regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej,

3) zbywać własne środki trwałe i wyposażenie,

4) uczestniczyć w postępowaniach sądowych, podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej,

5) wykonywać wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa,

6) osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej.

Koszty uzyskania przychodu

 Zakaz wykonywania działalności gospodarczej w okresie zawieszenia i osiągania bieżących przychodów.

Z ograniczenia tego wynika, że podatnik nie będzie mógł w tym okresie rozliczać w kosztach wydatków związanych z bieżącym prowadzeniem działalności gospodarczej, np. kosztów związanych z użytkowaniem środków transportu (paliwo, przeglądy etc.). Ich ewentualne rozliczenie będzie świadczyć o wykonywaniu działalności gospodarczej, co stanowi przeszkodę do zawieszenia działalności gospodarczej.

Wydatki takie będą również kwestionowane jako koszty, ponieważ nie są ponoszone w celu uzyskania przychodu (bieżące przychody nie są osiągane), ani nie mają na celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu (art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.).

Inaczej przedstawia się kwestia wydatków związanych z długoterminowymi umowami. Przedsiębiorca ma obowiązek w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej regulować zobowiązania powstałe przed datą tego zawieszenia. Przykładem mogą być czynsze za najem, dzierżawę czy leasing środków trwałych.

Wydatki na czynsz za najem, dzierżawę, leasing środków trwałych zalicza się do kosztów pośrednich działalności gospodarczej. Umowy te mają charakter długoterminowy. Ich wcześniejsze zerwanie często wiąże się z koniecznością zapłaty kar umownych, spada również wiarygodność rynkowa przedsiębiorcy. Dotrzymywanie tych umów w okresie zawieszenia działalności gospodarczej świadczy o racjonalności działań przedsiębiorcy. Podatnikom przysługuje prawo rozliczania tego typu wydatków w kosztach uzyskania przychodów w okresie zawieszenia działalności, w przypadku gdy same umowy długoterminowe zostały podpisane w okresie przed zawieszeniem. W okresie zawieszenia rozliczamy w kosztach uzyskania przychodów te wydatki z umów długoterminowych, których moment zaliczenia do kosztów przypada zgodnie z przepisami podatkowymi na ten okres.

Podatnik powinien mieć również prawo zaliczyć do kosztów wydatki na doradztwo prawne związane z uczestnictwem w postępowaniach sądowych, podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej. Prawo i obowiązek udziału w tych postępowaniach w okresie zawieszenia przewidują wyraźnie przepisy nowelizacji do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Do kosztów zaliczymy jednak tylko te wydatki, które na celu mają uzyskanie przychodu albo zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodu. Taki związek nie zawsze wystąpi w przypadku postępowań sądowych.

Zawieszenie działalności, zawiesza amortyzację

Przepisy wyraźnie przewidują, że nie będą podlegać amortyzacji składniki, które nie są używane na potrzeby działalności gospodarczej z uwagi na jej zawieszenie. Składniki te nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono działalność. Przerwa w amortyzacji trwa do końca miesiąca zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej (odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w równych ratach co miesiąc albo kwartał albo raz w roku).

Przepisy mówią o składnikach nieużywanych w okresie zawieszenia działalności. Należy dopuścić więc możliwość amortyzacji tych składników, które będą z pewnych względów używane w tym okresie, ale ich używanie nie będzie świadczyć o wykonywaniu działalności gospodarczej. Takimi składnikami mogą być budowle magazynowe, w których przedsiębiorca będzie składował materiały, towary nie sprzedane przed okresem zawieszenia działalności.

Zwolnienie z zaliczek

Przedsiębiorcy nie będą musieli opłacać zaliczek na podatek dochodowy w okresie zawieszenia działalności gospodarczej. Prawo to przysługuje bez względu na rodzaj płaconego podatku (liniowy, według skali w p.d.o.f.) czy metody odprowadzania zaliczek. Warunkiem skorzystania z tego dobrodziejstwa przez wspólników spółek osobowych oraz podatników p.d.o.p. jest złożenia do właściwego urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o okresie zawieszenia wykonywania działalności w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o zawieszenie działalności do KRS.

Zawieszenie wykonywania działalności nie zwalnia jednak podatników od obowiązku prowadzenia stosownej ewidencji księgowej oraz złożenia zeznania rocznego w podatku dochodowym. W ewidencji księgowej rozliczone zostaną te zdarzenia, które podatnik ma prawo (obowiązek) rozliczyć w okresie zawieszenia działalności.

Podatnicy będą również zobowiązani do rozliczenia w okresie zawieszenia innych zobowiązań podatkowych, np. w podatku od nieruchomości czy podatku od czynności cywilnoprawnych.

VAT

Podatnik VAT, który zawiesi działalność, nie będzie miał obowiązku składania deklaracji za okresy, których dotyczy zawieszenie. Zwolnienie to dotyczy tych okresów, które w całości objęte były zawieszeniem wykonywania działalności.

Niezależnie od zawieszenia wykonywania działalności, deklaracje VAT będą musieli składać podatnicy:

1) zarejestrowani jako podatnicy VAT UE,

2) dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,

3) dokonujący importu usług lub nabywający towary - w zakresie których są podatnikiem.

Mimo formalnego zawieszenia działalności, należy złożyć deklarację VAT za okresy, w których podatnik jest obowiązany do rozliczenia podatku, oraz za które należy dokonać korekty podatku naliczonego.

Zawieszenie działalności nie powoduje obowiązku sporządzania remanentu i opodatkowaniu towarów w nim uwzględnionych, nawet jeżeli zawieszenie potrwa co najmniej 10 miesięcy.

ZUS

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej zawiesza również obowiązek płacenia przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz FP.

Przedsiębiorca w okresie zawieszenia może jednak podlegać dobrowolnie ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu.

W stosunku do zobowiązań publicznoprawnych zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o zawieszenie. Skutek ten trwa do końca miesiąca, w którym przedsiębiorca złożył wniosek o wpis o wznowieniu działalności.

Podstawa prawna:

ustawa z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 141, poz. 888).